Bỏ qua tới nội dung chính

Lãi suất, tỷ giá cuối 2026: NHNN hạ chi phí vốn giữa áp lực lạm phát

Chuyên viên Vĩ mô

Thẩm định: Ban Nghiên cứu Chiến lược Ginity

Xuất bản
Thời lượng đọc
11 phút
Chuyên viên vĩ mô đọc báo cáo bên bàn làm việc, cửa kính nhìn ra cảng container ven sông và khu trung tâm tài chính Báo cáo Tiêu điểm

Lãi suất huy động tăng hơn 1 điểm % từ đầu năm, tín dụng vượt huy động, CPI trên 5%: bối cảnh các công văn giảm lãi suất tháng 10/2026, tỷ giá và cổ phiếu.

1. Bối cảnh: tăng trưởng nóng, chi phí vốn leo thang

Năm 2026 đang là năm tăng trưởng cao nhất của kinh tế Việt Nam kể từ sau đại dịch. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), GDP quý III/2026 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ, nâng mức tăng 9 tháng lên 9,01%. Động lực đến từ sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và dòng vốn FDI giải ngân đạt 21,07 tỷ USD, cao nhất 5 năm cho cùng kỳ.

Mặt trái của tăng trưởng nóng là nhu cầu vốn vượt khả năng huy động. Đến 30/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và 16,69% so với cùng kỳ. Tại cuộc họp ngày 19/10, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết huy động vốn tăng 11,22% trong khi tín dụng tăng 11,44% tính đến cuối tuần trước đó. Khi tín dụng chạy nhanh hơn tiền gửi, các ngân hàng buộc phải cạnh tranh giá để giữ thanh khoản, và lãi suất huy động đi lên dù lãi suất điều hành không đổi.

Bảng dưới tóm tắt các chỉ báo vĩ mô chính tại thời điểm viết bài:

Chỉ báoGiá trị gần nhấtThời điểmNguồn
Tăng trưởng GDP quý III9,95% so với cùng kỳQuý III/2026Cục Thống kê
Tăng trưởng GDP 9 tháng9,01%9 tháng 2026Cục Thống kê
CPI so với cùng kỳ5,08%Tháng 9/2026Cục Thống kê
CPI bình quân 9 tháng4,52%; lạm phát cơ bản 4,26%9 tháng 2026Cục Thống kê
Tín dụng so với cuối 202511,59%30/9/2026NHNN
Lãi suất tiền gửi bình quân giao dịch mới6,38%/năm20/9/2026NHNN
Lãi suất tái cấp vốn4,5%/năm (không đổi từ 2023)10/2026NHNN
Cán cân thương mại hàng hóa 9 thángNhập siêu 19,42 tỷ USD9 tháng 2026Cục Thống kê
Tỷ giá trung tâm USD/VND25.627 đồng23/10/2026NHNN (qua VietnamBiz)

2. Lãi suất: từ “giữ nguyên” sang “giảm thực chất”

2.1. Vì sao lãi suất huy động tăng khi lãi suất điều hành đứng yên

Lãi suất tái cấp vốn vẫn ở mức 4,5% và lãi suất tái chiết khấu ở 3,0%, không thay đổi kể từ năm 2023. Nhưng lãi suất mà người gửi tiền nhận được lại do cung cầu vốn của từng ngân hàng quyết định. Báo cáo của NHNN ngày 7/10/2026 cho thấy lãi suất tiền gửi bình quân của giao dịch mới đã lên 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Yếu tố bên ngoài cũng góp phần. Trong tháng 9/2026, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75%-4%. Một đồng USD mạnh hơn khiến các ngân hàng trong nước khó hạ lãi suất tiền gửi một cách đơn phương.

Lãi suất tiền gửi bình quân giao dịch mới: cuối 2025 và 20/9/2026 (NHNN). Điểm thứ ba chỉ minh họa mức giảm 0,5 điểm áp lên số liệu 20/9; mốc so sánh chính thức là lãi suất của từng ngân hàng kỳ 11-20/10/2026 theo Công văn 9736/NHNN-CSTT.

2.2. Chuỗi văn bản tháng 10/2026

Trong vòng bốn ngày, NHNN chuyển từ định hướng “ổn định” sang yêu cầu “giảm thực chất”:

  1. 18/10/2026: Công văn 9608/NHNN-CSTT yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai nhiệm vụ cấp bách bảo đảm an toàn hệ thống, không chạy đua tăng lãi suất huy động.
  2. 19/10/2026: NHNN họp với lãnh đạo 46 ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên và giảm 1,5-2%/năm lãi suất cho vay đối với sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
  3. 21/10/2026: Công văn 9736/NHNN-CSTT lượng hóa mục tiêu: giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi bình quân của giao dịch mới (kỳ hạn từ 6 tháng) trong các tháng cuối năm so với kỳ báo cáo 11-20/10/2026. Ngân hàng không thực hiện có thể bị xem xét giảm hoặc giao thấp chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Điểm đáng chú ý là công cụ thực thi. NHNN không hạ lãi suất điều hành mà dùng chỉ tiêu tín dụng, nguồn lực quan trọng nhất của ngân hàng, làm đòn bẩy. Cách làm này truyền dẫn nhanh nhưng đặt gánh nặng lên biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng phải chia sẻ lợi nhuận.

2.3. Ràng buộc từ lạm phát

CPI tháng 9/2026 tăng 5,08% so với cùng kỳ, nhóm giao thông tăng mạnh nhất do giá nhiên liệu. CPI bình quân 9 tháng ở mức 4,52%, sát mục tiêu bình quân khoảng 4,5% mà NHNN đặt ra. Như vậy, dư địa giảm lãi suất không rộng: nếu giá năng lượng tiếp tục tăng, việc ép giảm lãi suất tiền gửi có thể khiến lãi suất thực dương thu hẹp và làm tăng sức hút của vàng, USD hay bất động sản đối với tiền nhàn rỗi.

3. Tỷ giá: hạ nhiệt nhưng chưa an toàn

Trái với lo ngại đầu năm, VND là một trong những đồng tiền ổn định trong khu vực. Tỷ giá liên ngân hàng cuối tháng 9/2026 ở mức 25.964 đồng/USD, giảm 1,17% so với cuối năm 2025 và đánh dấu tháng giảm thứ năm liên tiếp. Ngày 23/10, tỷ giá trung tâm là 25.627 đồng và giá bán USD tại ngân hàng thương mại quanh 26.020 đồng.

Ba yếu tố đang hỗ trợ VND:

  • Lãi suất trong nước cao hơn: chênh lệch lãi suất VND-USD được cải thiện nhờ mặt bằng huy động tăng.
  • FDI giải ngân mạnh: 21,07 tỷ USD trong 9 tháng, tăng 12,1% so với cùng kỳ.
  • Thương mại cải thiện cuối năm: dù nhập siêu 9 tháng là 19,42 tỷ USD, riêng tháng 9 đã xuất siêu 1,27 tỷ USD khi nguyên liệu nhập đầu năm chuyển thành hàng xuất khẩu.

Rủi ro nằm ở chính sách giảm lãi suất vừa ban hành. Khi lãi suất VND giảm trong lúc Fed tăng lãi suất, chênh lệch lãi suất thu hẹp. Nhóm phân tích MBS dự báo tỷ giá USD/VND cuối năm 2026 có thể dao động trong vùng 26.800-27.000 đồng; đây là dự báo của bên thứ ba, nhà đầu tư nên xem như một kịch bản tham chiếu thay vì con số chắc chắn.

4. Hàm ý cho các nhóm cổ phiếu

4.1. Ngân hàng: lợi nhuận tăng, chất lượng tăng trưởng phân hóa

Tăng trưởng tín dụng giúp lợi nhuận ngân hàng vẫn tăng. MBS Research dự báo lợi nhuận sau thuế quý III/2026 của các ngân hàng niêm yết trong danh mục theo dõi tăng khoảng 19,1% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ nhóm quốc doanh có chi phí vốn thấp hơn. Techcombank công bố NIM quý III đạt 3,5%, nhích từ 3,4% của quý II nhờ tái định giá tài sản. Ngược lại, một số ngân hàng tư nhân quy mô nhỏ chịu sức ép NIM do phụ thuộc vào tiền gửi có kỳ hạn.

Yêu cầu giảm 1,5-2% lãi suất cho vay ưu tiên sẽ tác động trực tiếp lên NIM quý IV. Ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao và nguồn thu phí đa dạng có bộ đệm tốt hơn. Phân tích chi tiết hơn về NIM và chất lượng tài sản có trong bài Toàn cảnh thị trường tài chính: Chu kỳ tiền tệ và tác động đến định giá VN30.

4.2. Bất động sản và khu công nghiệp: chi phí lãi vay là biến số

Doanh nghiệp có đòn bẩy cao hưởng lợi nếu lãi suất cho vay thực sự giảm, nhưng độ trễ truyền dẫn thường kéo dài một đến hai quý. Với nhóm khu công nghiệp, chi phí lãi vay là một trong các nguyên nhân khiến lợi nhuận nửa đầu năm giảm dù FDI kỷ lục, xem thêm bài Bất động sản khu công nghiệp 2026.

4.3. Toàn thị trường: định giá so với lãi suất tiền gửi

Một cách so sánh đơn giản là đối chiếu lợi suất lợi nhuận (nghịch đảo của P/E) với lãi suất tiền gửi. Với P/E trượt 12 tháng của VN-Index khoảng 12,05 lần cuối tháng 9 theo VNDirect, lợi suất lợi nhuận tương đương khoảng 8,3%, cao hơn lãi suất tiền gửi bình quân 6,38%. Khi lãi suất tiền gửi đã cao hơn cuối năm 2025 khoảng 1,15 điểm phần trăm, phần bù này hẹp lại tương ứng, nên mức “rẻ” của thị trường cần được đánh giá cùng chất lượng lợi nhuận. Cách đọc P/E đúng được trình bày trong bài Đọc P/E và P/B đúng cách.

Nhóm ngànhKênh tác động chínhHướng tác động nếu lãi suất giảm thực chất
Ngân hàngNIM, tăng trưởng tín dụng, chi phí dự phòngTín dụng tăng, NIM chịu sức ép ngắn hạn
Bất động sản dân cưChi phí vốn chủ đầu tư, sức mua người mua nhàTích cực, có độ trễ
Khu công nghiệpChi phí lãi vay, tiến độ bàn giao đấtTích cực nhẹ, phụ thuộc tiến độ ghi nhận
Chứng khoánThanh khoản thị trường, dư nợ ký quỹTích cực nếu dòng tiền tiết kiệm dịch chuyển
Xuất khẩuTỷ giá, chi phí vốn lưu độngTrung tính đến tích cực

5. Các kịch bản cần theo dõi đến cuối năm

Kịch bản cơ sở: lãi suất huy động kỳ hạn dài giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm theo yêu cầu, tín dụng cả năm vượt mục tiêu khoảng 15% nhờ các gói ưu đãi, tỷ giá tăng nhẹ nhưng trong tầm kiểm soát. Thanh khoản thị trường cổ phiếu được hỗ trợ khi lãi suất tiết kiệm kém hấp dẫn hơn.

Kịch bản rủi ro: giá năng lượng đẩy CPI vượt xa 5%, Fed tiếp tục tăng lãi suất, buộc NHNN cân nhắc giữa giảm lãi suất và ổn định tỷ giá. Khi đó, áp lực có thể quay lại thị trường liên ngân hàng và tâm lý nhà đầu tư.

Các mốc dữ liệu nên theo dõi:

  • Số liệu lãi suất bình quân giao dịch mới mà NHNN công bố sau kỳ báo cáo 11-20/10/2026.
  • CPI tháng 10 và tháng 11 (Cục Thống kê công bố đầu tháng kế tiếp).
  • Tỷ giá trung tâm và chênh lệch với giá bán tại ngân hàng thương mại.
  • Báo cáo tài chính quý III/2026 của các ngân hàng, đặc biệt NIM và tỷ lệ nợ xấu.

Để theo dõi biến động giá theo thời gian thực, xem trang Thị trường. Nếu muốn ước tính tác động của lãi suất lên một khoản tích lũy dài hạn, có thể dùng công cụ tính lãi kép.

6. Kết luận

Chính sách tiền tệ cuối năm 2026 đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số lên trước, nhưng làm điều đó bằng công cụ hành chính thay vì hạ lãi suất điều hành. Với thị trường cổ phiếu, đây là tín hiệu hỗ trợ thanh khoản trong ngắn hạn. Đồng thời, nó chuyển một phần chi phí sang biên lợi nhuận ngân hàng và để lại rủi ro tỷ giá nếu bối cảnh lãi suất toàn cầu tiếp tục thắt chặt.

Nguồn tham khảo

Về tác giả

Lê Hoàng Nam

Chuyên viên Vĩ mô

Lê Hoàng Nam viết về Vĩ mô & tiền tệ trên Ginity.

Được xem xét bởi Ban Nghiên cứu Chiến lược Ginity

Xem hồ sơ và bài viết

Đọc tiếp

Thêm trong Vĩ mô & tiền tệ