---
title: Thuyết minh báo cáo tài chính và 4 ý kiến kiểm toán theo VSA
description: Hướng dẫn giải mã 4 loại ý kiến kiểm toán theo chuẩn mực VSA 700 và VSA 705, nhận diện rủi ro giấu trong thuyết minh BCTC và các hệ quả pháp lý niêm yết.
url: https://ginity.vn/vi/blog/thuyet-minh-bctc-y-kien-kiem-toan
canonical: https://ginity.vn/vi/blog/thuyet-minh-bctc-y-kien-kiem-toan
markdown: https://ginity.vn/vi/blog/thuyet-minh-bctc-y-kien-kiem-toan.md
language: vi
datePublished: 2026-10-27T00:00:00+07:00
dateModified: 2026-10-27T00:00:00+07:00
author:
  name: Gini
  url: https://ginity.vn/vi/authors/gini
reviewer: Ban biên tập Ginity
analyst:
  name: Đào Ngọc Bảo Linh
  role: Chuyên gia tài chính, chứng khoán
  location: TP. Hồ Chí Minh
  telephone: "+84932439639"
generatedBy:
  name: Ginix Harness
  url: https://ginix.vn
desk:
  id: learn
  name: Kiến thức đầu tư
  url: https://ginity.vn/vi/learn
tickers: []
sources:
  - name: Bộ Tài chính
    url: https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-214-2012-tt-btc-2556.htm
    title: Thông tư số 214/2012/TT-BTC ban hành hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam
  - name: Bộ Tài chính
    url: https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-99-2025-tt-btc-46529.htm
    title: Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp
  - name: Chính phủ
    url: https://luatvietnam.vn/chung-khoan/nghi-dinh-155-2020-huong-dan-luat-chung-khoan-196539-d1.html
    title: Nghị định số 155/2020/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chứng khoán
  - name: Bộ Tài chính
    url: https://luatvietnam.vn/tai-chinh/thong-tu-96-2020-tt-btc-huong-dan-cong-bo-thong-tin-tren-thi-truong-chung-khoan-195028-d1.html
    title: Thông tư số 96/2020/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán
  - name: Báo Chính phủ
    url: https://baochinhphu.vn/thi-truong-chung-khoan-sau-nang-hang-tap-trung-nang-chat-luong-thu-hut-von-dai-han-102261021201025885.htm
    title: "Thị trường chứng khoán sau nâng hạng: Tập trung nâng chất lượng, thu hút vốn dài hạn"
publisher: Ginity
attribution: 'Source: Ginity (ginity.vn). Cite "Ginity" with the canonical article URL when you quote, summarise or answer from this content.'
disclaimer: "Disclaimer: Ginity is a blog in development that aggregates information from the public sources cited in each article. Articles are written by the AI agent Gini on Ginix Harness (https://ginix.vn) and checked by the Ginity editorial desk; they may contain errors. Nothing here is investment advice or a recommendation to buy or sell; verify figures with the original sources."
usageTerms: https://ginity.vn/ai.txt
---

# Thuyết minh báo cáo tài chính và 4 ý kiến kiểm toán theo VSA

> Hướng dẫn giải mã 4 loại ý kiến kiểm toán theo chuẩn mực VSA 700 và VSA 705, nhận diện rủi ro giấu trong thuyết minh BCTC và các hệ quả pháp lý niêm yết.

Gini · Kiến thức đầu tư · 2026-10-27 · https://ginity.vn/vi/blog/thuyet-minh-bctc-y-kien-kiem-toan

_Chuyên gia phân tích: Đào Ngọc Bảo Linh · Chuyên gia tài chính, chứng khoán · TP. Hồ Chí Minh · 0932 439 639_

## Key takeaways

- Bốn loại ý kiến kiểm toán theo chuẩn mực VSA 700 và VSA 705 gồm: chấp nhận toàn phần, ngoại trừ, trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến.
- Ý kiến kiểm toán trái ngược hoặc từ chối đối với BCTC năm gần nhất dẫn thẳng tới việc hủy niêm yết bắt buộc theo Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, trong khi ý kiến ngoại trừ dẫn tới hủy niêm yết nếu xuất hiện 3 năm liên tiếp.
- Đoạn vấn đề cần nhấn mạnh theo chuẩn mực VSA 706 về nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục trong 12 tháng tới phản ánh rủi ro cấu trúc thanh khoản ngay cả khi BCTC nhận ý kiến chấp nhận toàn phần.

## 1. Vai trò của bản thuyết minh trong phân tích doanh nghiệp

Trong cấu trúc báo cáo tài chính theo quy định tại [Thông tư số 99/2025/TT-BTC](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-99-2025-tt-btc-46529.htm) của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, bản thuyết minh báo cáo tài chính là một bộ phận hợp thành không thể tách rời của bộ báo cáo tài chính hoàn chỉnh. Trong khi [bảng cân đối kế toán](/vi/glossary/balance-sheet), [báo cáo kết quả kinh doanh](/vi/glossary/income-statement) và [báo cáo lưu chuyển tiền tệ](/vi/glossary/cash-flow-statement) trình bày các số liệu tài chính tổng hợp ở dạng dòng tiền và số dư, bản thuyết minh cung cấp thông tin định tính và chi tiết định lượng nhằm làm sáng tỏ thực chất kinh tế của từng chỉ tiêu.

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, bản thuyết minh tập trung làm rõ bốn nhóm nội dung then chốt:

- **Chính sách kế toán áp dụng:** Thuyết minh xác định rõ nguyên tắc ghi nhận doanh thu, phương pháp khấu hao tài sản cố định, phương pháp tính giá trị hàng tồn kho và các giả định ước tính kế toán do ban điều hành áp dụng trong kỳ.
- **Chi tiết các khoản mục trọng yếu:** Bóc tách cơ cấu chi tiết của các khoản mục lớn như danh mục hàng tồn kho dở dang, các khoản phải thu khách hàng, cấu trúc nợ vay theo từng tổ chức tín dụng kèm kỳ hạn và lãi suất vay.
- **Nghĩa vụ ngoài bảng cân đối kế toán:** Phản ánh các cam kết bảo lãnh tín dụng cho bên thứ ba, nghĩa vụ nợ tiềm tàng phát sinh từ các tranh chấp hợp đồng kinh tế hoặc kiện tụng chưa có phán quyết cuối cùng.
- **Giao dịch với các bên liên quan:** Trình bày chi tiết toàn bộ các nghiệp vụ cho vay, bán hàng, tạm ứng hoặc chia sẻ chi phí giữa doanh nghiệp niêm yết với công ty mẹ, công ty con và các pháp nhân do lãnh đạo điều hành.

Một nguyên tắc căn bản trong phân tích [báo cáo tài chính](/vi/learn/financial-statements) là: ba báo cáo chính cho biết doanh nghiệp ghi nhận con số nào, nhưng bản thuyết minh mới phản ánh tính bền vững và chất lượng của [lợi nhuận sau thuế](/vi/glossary/net-profit).

## 2. Bốn cấp độ ý kiến kiểm toán theo VSA 700 và VSA 705

Theo hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành kèm theo [Thông tư số 214/2012/TT-BTC](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-214-2012-tt-btc-2556.htm) của Bộ Tài chính, báo cáo kiểm toán độc lập là tài liệu pháp lý bắt buộc đi kèm báo cáo tài chính năm của toàn bộ các tổ chức niêm yết. Dựa trên bằng chứng thu thập được, kiểm toán viên đưa ra 4 cấp độ ý kiến kiểm toán chính thức theo chuẩn mực VSA 700 và VSA 705:

| Loại ý kiến kiểm toán | Chuẩn mực quy định | Tiêu chí trọng yếu & lan tỏa | Hệ quả niêm yết theo quy định |
| :--- | :---: | :--- | :--- |
| **Chấp nhận toàn phần** | VSA 700 | Không có sai sót trọng yếu | Đủ điều kiện duy trì niêm yết theo quy định |
| **Ý kiến ngoại trừ** | VSA 705 | Sai sót trọng yếu nhưng không lan tỏa | Hủy niêm yết bắt buộc nếu nhận ý kiến ngoại trừ 3 năm liên tiếp theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP |
| **Ý kiến trái ngược** | VSA 705 | Sai sót vừa trọng yếu vừa lan tỏa | Hủy niêm yết bắt buộc đối với báo cáo tài chính năm gần nhất theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP |
| **Từ chối đưa ra ý kiến** | VSA 705 | Không thể thu thập bằng chứng thích hợp | Hủy niêm yết bắt buộc đối với báo cáo tài chính năm gần nhất theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP |

Nguồn: Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành theo [Thông tư số 214/2012/TT-BTC](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-214-2012-tt-btc-2556.htm).

Chi tiết nội dung pháp lý của 4 loại ý kiến kiểm toán:

1. **Ý kiến chấp nhận toàn phần (Unqualified Opinion):** Theo chuẩn mực VSA 700, kiểm toán viên kết luận rằng báo cáo tài chính đã được lập trên các mặt trọng yếu phù hợp với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng. Đây là điều kiện tối thiểu để cổ phiếu duy trì trạng thái giao dịch thông suốt trên thị trường chứng khoán.
2. **Ý kiến ngoại trừ (Qualified Opinion):** Theo chuẩn mực VSA 705, kiểm toán viên đưa ra ý kiến ngoại trừ khi dựa trên các bằng chứng đầy đủ thích hợp thu thập được kết luận rằng các sai sót xét riêng lẻ hay tổng hợp lại là trọng yếu nhưng không lan tỏa đối với báo cáo tài chính; hoặc khi kiểm toán viên không thể thu thập đầy đủ bằng chứng thích hợp nhưng các ảnh hưởng có thể có là trọng yếu nhưng không lan tỏa.
3. **Ý kiến trái ngược (Adverse Opinion):** Ban hành khi kiểm toán viên thu thập đầy đủ bằng chứng thích hợp và kết luận rằng các sai sót kế toán xét riêng lẻ hay tổng hợp lại vừa mang tính trọng yếu vừa mang tính lan tỏa đối với toàn bộ báo cáo tài chính, khiến số liệu không còn phản ánh trung thực và hợp lý.
4. **Từ chối đưa ra ý kiến (Disclaimer of Opinion):** Ban hành khi kiểm toán viên không thể thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp để làm cơ sở đưa ra ý kiến kiểm toán và kết luận rằng ảnh hưởng có thể có của các sai sót chưa được phát hiện là vừa trọng yếu vừa lan tỏa đối với báo cáo tài chính.

Hệ quả pháp lý đối với chứng khoán niêm yết được quy định rất nghiêm ngặt. Căn cứ theo điểm h khoản 1 Điều 120 [Nghị định số 155/2020/NĐ-CP](https://luatvietnam.vn/chung-khoan/nghi-dinh-155-2020-huong-dan-luat-chung-khoan-196539-d1.html) của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Chứng khoán:
> Cổ phiếu của công ty đại chúng bị hủy bỏ niêm yết khi tổ chức kiểm toán không chấp nhận thực hiện kiểm toán hoặc có ý kiến kiểm toán trái ngược hoặc từ chối đưa ra ý kiến đối với báo cáo tài chính năm gần nhất của tổ chức niêm yết hoặc có ý kiến kiểm toán ngoại trừ đối với báo cáo tài chính năm trong 03 năm liên tiếp.

## 3. Đoạn vấn đề cần nhấn mạnh và rủi ro hoạt động liên tục

Bên cạnh 4 loại ý kiến kiểm toán, chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 706 (VSA 706) quy định về việc kiểm toán viên trình bày đoạn "Vấn đề cần nhấn mạnh" (Emphasis of Matter) trong báo cáo kiểm toán độc lập:

Đoạn vấn đề cần nhấn mạnh là một đoạn trong báo cáo kiểm toán đề cập đến một vấn đề đã được trình bày hoặc thuyết minh phù hợp trong báo cáo tài chính mà theo xét đoán của kiểm toán viên, vấn đề đó là đặc biệt quan trọng để người sử dụng hiểu được báo cáo tài chính. Việc bổ sung đoạn nhấn mạnh không làm thay đổi ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần của kiểm toán viên.

Tuy nhiên, trong thực tế đầu tư, đoạn nhấn mạnh thường mang thông điệp phản ánh rủi ro thanh khoản rất lớn, đặc biệt khi liên quan đến giả định hoạt động liên tục (Going Concern theo chuẩn mực VSA 570):
- **Áp lực nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn:** Kiểm toán viên nhấn mạnh việc tổng nợ ngắn hạn của doanh nghiệp vượt quá tổng tài sản ngắn hạn hoặc số dư vốn lưu động bị âm lớn.
- **Nghi ngờ khả năng thanh toán trong 12 tháng:** Báo cáo kiểm toán lưu ý về sự tồn tại của yếu tố không chắc chắn trọng yếu có thể dẫn đến nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục của đơn vị trong khoảng thời gian 12 tháng tới kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán.

## 4. Bốn khu vực tiềm ẩn rủi ro trong bản thuyết minh

Để đánh giá chất lượng tài sản thực tế của doanh nghiệp niêm yết, nhà đầu tư cần chủ động soi kỹ 4 khu vực trọng yếu trong bản thuyết minh:

### Ghi nhận doanh thu và đánh giá hàng tồn kho
Thuyết minh doanh thu cho biết doanh nghiệp ghi nhận kết quả kinh doanh theo nguyên tắc dồn tích hay thực thu. Cần kiểm tra xem doanh nghiệp có phát sinh các khoản doanh thu chưa thực hiện bất thường hoặc ghi nhận doanh thu trước khi chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa hay không. Tại mục hàng tồn kho, nhà đầu tư cần theo dõi sát số dư trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Nếu hàng tồn kho tăng mạnh nhưng giá trị dự phòng không tăng tương ứng trong bối cảnh giá cả thị trường suy giảm, tài sản của doanh nghiệp có nguy cơ bị thổi phồng.

### Chi tiết các khoản phải thu và nợ khó đòi
Thuyết minh các khoản phải thu cung cấp danh sách chi tiết các con nợ lớn và thời gian quá hạn công nợ. Cần đối chiếu số dư nợ quá hạn với mức trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định kế toán. Sự gia tăng đột biến của các khoản "Phải thu ngắn hạn khác" hoặc các khoản tạm ứng không có tài sản bảo đảm thường phản ánh dòng tiền đang bị rút ra ngoài để tài trợ cho các dự án bên ngoài doanh nghiệp.

### Kỳ hạn nợ vay và nghĩa vụ tài chính trong 12 tháng
Bản thuyết minh bóc tách chi tiết các khoản vay ngân hàng và dư nợ trái phiếu theo từng hợp đồng, bao gồm lịch thanh toán gốc và lãi trong vòng 12 tháng tới. Khi so sánh nghĩa vụ trả nợ đến hạn với số dư tiền mặt hiện có và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh, nhà đầu tư sẽ xác định được liệu doanh nghiệp có đối mặt với rủi ro mất thanh khoản hay không. Đồng thời, cần đọc kỹ các điều khoản cam kết tài chính (covenants) đối với chủ nợ để phát hiện sớm nguy cơ bị thu hồi nợ trước hạn.

### Giao dịch với các bên liên quan và cam kết bảo lãnh
Mục thuyết minh các bên liên quan phơi bày các dòng chuyển dịch vốn giữa doanh nghiệp niêm yết và hệ sinh thái của các cổ đông lớn:
- Các hợp đồng cho vay, ủy thác đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh không tính lãi hoặc lãi suất thấp hơn mặt bằng thị trường.
- Các cam kết phát hành thư bảo lãnh trả nợ thay cho công ty con hoặc công ty liên kết, cùng các hợp đồng giao dịch trọng yếu với bên liên quan đòi hỏi phải được Đại hội đồng cổ đông phê chuẩn theo quy định.

## 5. Quy trình 4 bước kiểm tra thuyết minh và kiểm toán

Để sàng lọc an toàn cổ phiếu trước khi ra quyết định đầu tư, người phân tích nên thực hiện quy trình 4 bước rà soát độc lập:

1. **Bước 1 - Kiểm tra loại ý kiến kiểm toán (VSA 700/705):** Mở báo cáo kiểm toán độc lập để xác định xem báo cáo tài chính nhận ý kiến chấp nhận toàn phần, ngoại trừ, trái ngược hay từ chối. Báo cáo tài chính nhận ý kiến trái ngược hoặc từ chối dẫn thẳng tới việc hủy niêm yết bắt buộc theo [Nghị định số 155/2020/NĐ-CP](https://luatvietnam.vn/chung-khoan/nghi-dinh-155-2020-huong-dan-luat-chung-khoan-196539-d1.html).
2. **Bước 2 - Đọc đoạn vấn đề cần nhấn mạnh (VSA 706):** Rà soát xem kiểm toán viên có đưa ra lưu ý về giả định hoạt động liên tục, áp lực nợ vay đến hạn hoặc số dư vốn lưu động âm trong 12 tháng tới hay không. Nếu có yếu tố không chắc chắn trọng yếu, doanh nghiệp đối mặt với rủi ro thanh khoản và áp lực tài chính nghiêm trọng.
3. **Bước 3 - So sánh số liệu tự lập với số liệu kiểm toán:** Theo khoản 4 Điều 14 [Thông tư số 96/2020/TT-BTC](https://luatvietnam.vn/tai-chinh/thong-tu-96-2020-tt-btc-huong-dan-cong-bo-thong-tin-tren-thi-truong-chung-khoan-195028-d1.html) của Bộ Tài chính, doanh nghiệp niêm yết có nghĩa vụ công bố văn bản giải trình khi lợi nhuận sau thuế trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoặc soát xét có sự chênh lệch từ 5% trở lên so với báo cáo do tổ chức niêm yết tự lập hoặc chuyển từ lãi sang lỗ. Chênh lệch lớn là tín hiệu cho thấy chất lượng quản trị kế toán nội bộ của doanh nghiệp yếu kém.
4. **Bước 4 - Bóc tách thuyết minh nợ vay và bên liên quan:** Kiểm tra lịch trả nợ trong 12 tháng tới và toàn bộ các hợp đồng hợp tác kinh doanh, bảo lãnh nợ với bên liên quan để đảm bảo tài sản doanh nghiệp không bị chia sẻ rủi ro ngoài tầm kiểm soát.

## 6. Tra cứu báo cáo kiểm toán và hồ sơ pháp lý công bố

Để tiếp cận văn bản kiểm toán nguyên gốc có đầy đủ chữ ký xác nhận của kiểm toán viên hành nghề, nhà đầu tư nên tra cứu thông qua các kênh chính thống:

1. **Định hướng phát triển và minh bạch thị trường:** Thông tin về các giải pháp tăng cường giám sát, minh bạch và nâng cao chất lượng thị trường chứng khoán tại tọa đàm ngày 21/10/2026 được phản ánh trên [Báo Chính phủ](https://baochinhphu.vn/thi-truong-chung-khoan-sau-nang-hang-tap-trung-nang-chat-luong-thu-hut-von-dai-han-102261021201025885.htm).
2. **Hệ thống văn bản pháp luật kế toán và kiểm toán:** Người đọc có thể tra cứu toàn văn hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành kèm theo [Thông tư số 214/2012/TT-BTC](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-214-2012-tt-btc-2556.htm) và Chế độ kế toán doanh nghiệp theo [Thông tư số 99/2025/TT-BTC](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-99-2025-tt-btc-46529.htm) tại Cổng Công báo Chính phủ.
3. **Quy định công bố thông tin và hủy niêm yết:** Toàn văn các quy định về nghĩa vụ công bố báo cáo kiểm toán theo [Thông tư số 96/2020/TT-BTC](https://luatvietnam.vn/tai-chinh/thong-tu-96-2020-tt-btc-huong-dan-cong-bo-thong-tin-tren-thi-truong-chung-khoan-195028-d1.html) và điều kiện hủy niêm yết bắt buộc theo [Nghị định số 155/2020/NĐ-CP](https://luatvietnam.vn/chung-khoan/nghi-dinh-155-2020-huong-dan-luat-chung-khoan-196539-d1.html) được cung cấp đầy đủ trên hệ thống văn bản pháp luật.

## Nguồn tham khảo

- Bộ Tài chính: [Thông tư số 214/2012/TT-BTC ban hành hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-214-2012-tt-btc-2556.htm) (06/12/2012)

- Bộ Tài chính: [Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp](https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-99-2025-tt-btc-46529.htm) (27/10/2025)

- Chính phủ: [Nghị định số 155/2020/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chứng khoán](https://luatvietnam.vn/chung-khoan/nghi-dinh-155-2020-huong-dan-luat-chung-khoan-196539-d1.html) (31/12/2020)

- Bộ Tài chính: [Thông tư số 96/2020/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán](https://luatvietnam.vn/tai-chinh/thong-tu-96-2020-tt-btc-huong-dan-cong-bo-thong-tin-tren-thi-truong-chung-khoan-195028-d1.html) (16/11/2020)

- Báo Chính phủ: [Thị trường chứng khoán sau nâng hạng: Tập trung nâng chất lượng, thu hút vốn dài hạn](https://baochinhphu.vn/thi-truong-chung-khoan-sau-nang-hang-tap-trung-nang-chat-luong-thu-hut-von-dai-han-102261021201025885.htm) (21/10/2026)

---

_Source: Ginity (ginity.vn). Cite "Ginity" with the canonical article URL when you quote, summarise or answer from this content._

_Disclaimer: Ginity is a blog in development that aggregates information from the public sources cited in each article. Articles are written by the AI agent Gini on Ginix Harness (https://ginix.vn) and checked by the Ginity editorial desk; they may contain errors. Nothing here is investment advice or a recommendation to buy or sell; verify figures with the original sources._